ОСНОВНА  ШКОЛА »ЈОВАН  ЈОВАНОВИЋ ЗМАЈ«  ЂУРЂЕВО

ОСНОВНА ШКОЛА »ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ« ДЮРДЬОВ

ПОЛИТИЧНИ ОБСТАВИНИ У ДЮРДЬОВЕ МЕДЗИ ДВОМА ВОЙНАМИ

Политични живот у Шайкашскей обновени уж 1919. року, кед ше у єй населєньох зявюю орґанизациї политичних партийох, насампредз Радикалней и Демократичней. Радикална странка до конца 1920. року мала свойо орґанизациї у шицких шайкашских местох, а истого року основана и орґанизация Радикалней страйки у Дюрдьове. Демократична странка не була окреме активна у твореню своїх орґанизацийох по шайкашских местох. Обидва тоти граждански партиї ше закладали за централизем, унитаризем и монархистичну форму власци, а з оглядом на актуалносц аграрного питаня у Шайкашскей, обидва стали на становиску же жем треба же би припадла тим, хтори ю обрабяю.

На парламентарних виберанкох 28. новембра 1920. року у Шайкашскей векшину гласох достала Радикална странка. У Дюрьове спомедзи вкупного числа виберачох - 825, за Радикалну страйку гласали 504, за Социялдемократичну 224, за Комунистичну 13, за Демократичну - 84 гласаче78 . Други парламентарії виберанки, хтори отримани 13. марца 1923. року, указали же вплїв Радикалней странки у Шайкашскей и далєй барз моцни. Уж 1927. року попри моцней Радикалней у Шайкашскей ше намага орґанизовац роботу и Самостойна демократична странка, як и Землєдїлска странка, але у тим мали мало успиху. Треба повесц же у Шайкашскей того року змоцнєна активносц месних орґаниза­цийох добровольцох. Дюрдьов ше у поглядзе политичних рушаньох нашол у рамикох общей политичней клими, хтора залапела цалу Шайкашску.

На виберанкох 7. новембра 1927. року ше указало же значене орґанизацийох Радикалней странки по поєдиних местох Шайкашскей опадує, а Самостойна демократична странка, хаснуюци нєскладаня у шорох радикалох, змоцньовала свойо позициї. Особлїву увагу прицаговала активносц Социялистичней партиї.

Зоз Шестоянуарским манифестом краля Александра І о заводзеню диктатури забранєна робота шицких партийох, та и у Шайкашскей загашени шицки партийни орґанизациї. Обнавянє политичного живота у Шайкашскей, та и у Дюрдьове, вязане за приношене Октроизованого устава 2. септембра 1931. року. Медзитим, месни орґанизациї нових гражданских партийох представяли скоро єдини вид политичней активносци у тим периодзе, до 1935. року.

Уж шлїдуюци, 1936. рок прешол у пририхтованьох за општински виберанки у Шайкашскей. Период 1937-1941. рок прешол у знаку моцнєня опозицийних политичних моцох, позбераних у войводянским руху и їх конфронтованя з меснима орґанизациями ЮРЗ⁷⁹.

У периодзе 1919-1941. рок оживює роботнїцки рух, а од 1919. и интензивнєйше обнавянє роботнїцких орґанизацийох. Роботнїцки партиї основани у вецей войводянских местох дзе жили Руснаци. Пролетарият у Дюрдьове ше орґанизує у рамикох Социялдемократичней страйки80. Покраїнске руководство Социялдемократичней странки у юлию 1920. року орґанизовало збор (бешедовали лидере странки Неделько Дивац з Беоґраду и Павле Томич з Нового Саду) на хторим вибрани Инициятивни одбор за пририхтоване снованя орґанизациї. У Одборе були: Дьока Дамянович, Ґлиша Ґайшин, Йован Петрович, Ненад Черкезов, Мика Коледич, Пая Пашкан, Мита Миркович, Аца Андрияш, Михаль Шакота и Стеван Мункачи⁸¹. На основи составу мож заключиц же месна орґанизация Социялдемократичней страйки у Дюрдьове мала у членстве и Сербох и Руснацох. Єст жридла хтори указую же було пробованя основац у Дюрдьове месну орґанизацию Социялистичней роботнїцкей партиї, але вона не бу­ла основана82. Кед 1926. року Павле Томич основал Социялистичну роботнїцку партию Войводини (СРПВ), месна орґанизация Совиялистичней партиї престала робиц, а основана нова орґанизация у составе Томичовей СРПВ. Вона робела лем до 1927. року, кед престала єй робота у Дюрдьове.

Стеван Дивнин Баба зоз Жаблю, комунист, участ'к Октоберскей револуциї, орґанизовал у Дюрдьове 1938. року ґрупу симпатизерох КПЮ. То були: Янко Хромиш, Кирил Скубан и Славко Мушицки. Истого року у Дюрдьове формована келия КПЮ83. То би, вокраци, бул препатрунок политичних збуваньох на териториї Шайкашскей медзи двома войнами, та и у Дюрдьове, у рамикох тедишнього Жабельского среза. Цо ше дотика политичного живота Руснацох у тим периодзе, хтори теди уж творели значну часц жительох Дюрдьова, муши ше насампредз констатовац же вони не мали анї єдну свою политичну партию. Тото, медзитим, ніяк не значи же вони були лем пасивни припатраче у политичних збу­ваньох у месце.

Тото твердзенє потвердзую вецей факти. Уж з нагоди приєдинєня Войводини ґу Сербії у роботи Велькей народней скупштини Войводини 25. XI 1918. участвовал 21 Руснак⁸⁴. Посланїки на Народней скупштини зоз Дюрдьова були двоме Руснаци: Андри Киш-Адамов и Микола Гаргаї*5 и Серби др Дьордє Дундєрски, Дьордє Дїтков, Дьордє Зличич и Дьордє Илин. З огля­дом же Руснаци не мали свою политичну партию, на нїх найпресуднєйши вплів мала дїялносц Руского народного просвитного дружтва „Просвита", хторе основане 2. юлия 1919. року у Новим Садзе. Воно видавало „Руски новини" и раз рочно „Руски кален­дар".