ОСНОВНА  ШКОЛА »ЈОВАН  ЈОВАНОВИЋ ЗМАЈ«  ЂУРЂЕВО

ОСНОВНА ШКОЛА »ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ« ДЮРДЬОВ

РУСКИ ОБИЧАЇ

Жимски обичаї

При Руснацох жимски циклус обичайох почина 27. новембра, з початком Крачунского поста, хтори тирва шейсц тижні, по перши дзень Крачуна. Дараз тот пост тримали шицки у обисцу. Єдло ше виключно посни єдла, ніяк єдзеня животиньского походзеня. Од меса ше єдло лем рибу. З часом вше менєй фамилиї тримали строги пост, а нєшка посца углавним старши людзе. Познйше ше час поста скрацовал лем на тидзень пред Крачуном, а дзеци посцели лем на Вилґю. Нєшка то кажда руска фамилия роби на свой способ. У прешлосци, а Церква то наклада и нєшка, у Крачунским посце не отримовали ше танци, свадзби и други вешеля.

У чаше Крачунского поста пада швето св. апостола Андрия (13. децембра). Споминаме го не як церковне швето, але пре обичаї Руснацох вязани за тот дзень. Вечар пред тим дзивки ноша конопово нашенє и руцаю го опрез облакох хижох дзе бива леґинь хтори ше вола Андри, вигваряюци шлїдуюци слова:

Андрию, Андрию,

Конопи ци шею

На твою вилїю.

Андрию, шеєм ци конопи,

Сцела би я знац

З ким их будзем жац".

За тот дзень вязани ище єден обичай. Дзивка того вечара ставала ґу даєдним прощом и чишлєла дески: „Не єден, не два, не три, не штири, не пейц, не шейсц, нє седем, не осем, нє дзевец". Кед дошла по дзевяту деску, закушела до нєй и зоз тим фалатком одкушеного древка понагляла дому, меркуюци же би нікого нє стретла, бо ше нє шмела озвец. Тот фалаток дески кладла под заглавок вєдно зоз жвератком, гребеньом, ручнїком и мидлом. Верело ше же би тей ноци у сну требала видзиц подобу леґиня за хторого ше ода.

У децембре и дзень св. мученїци Варвари (17. децембра). Того дня ше нє шмело пресц. Вечар того дня ходзела маскирана особа, такв. „Варвара" закруцена до билей плахти, под хтору на глави мала шитко за ошиванє муки. Зоз вареху (або прутом) у ру­ки ходзела по обисцох и кед би на прадкох нашла даєдну дзивку або жену же предзе, била ю по рукох караюци ю на тот способ.

Церковне швето св. Миколая швеци ше 19. децембра. Руснаци у Дюрдьове, як и по других местох дзе жию, маю обичай же дзеци вечар пред шветом шорово навиксаю обуй и положа ю до облака же би им святи Миколай положел до нєй дарунок. Дарунки були рижни лакотки и овоц, яблука або помаранчата. Часто старши жадали пофрантовац зоз дзецми та им до єдней ципелки положели главку цибулі або кромплю, даваюци им до знаня же нє вше були добри и, ниа, святи Миколай то зна та их каре.

Крачун

Крачун найвекше и найрадоснєйше церковне швето шицких християнох, та и Руснацох. Шейсцтижньови вельки пост файта духовного пририхтованя за тото швето. Пририхтованя за тридньове швеценє починаю рано на Вилїю. Ґаздиня става вчас и перше миши типове руске єдзенє, посни капушнїки. То цесто зоз квашну капусту хторе ше розганя у форми палачинки. Дараз ше капушнїки пекло у руских пецох. Цепли ше намасцели з олєйом, а єдло ше их дали дзень, бо бул строги пост. Рано ше пририхтовали и обрядови бобальки - цесто у форми округлих пантлїкох, хтори ше порезали на фалатки вельки приблїжно три центиметри. Кед були упечени, прелївало ше их з воду, цукром и маком. Бобальки ше єдло аж на святочней вечери. Ґаздиня охабяла єдну часц того цеста и правела з нього птици, хтори упекла и давала дзецом за фриштик. Ґаздиня рано рихтала и обрядни хлєб хтори ма форму владическей коруни, а украшени є з рижнима орнаментами спомедзи хторих кажди ма окремне значенє.Тот хлєб ше не єдло на Вилїю, але на перши дзень Крачуна. Место обичного хлєба за вечеру ше пекло посни осух, хтори ше обовязно ламало, а єдло ше го з рибу.

На Вилїю дзеци вєдно зоз старшима квицели крачун (ядловец). Скорей место ядловца могло буц и стебло цирку. На крачун ше вишало сухи шлївки, сухи смокви, яблука, а познєйше ше правело и украси зоз креппаперу. Ядловец односно крачун ше кладло до даєдней судзини и стал або опрез стола под греду и образом або на столе у чолє. З обидвох бокох ше кладло два судзини у хторих було младе желєне жито. На стред стола ше пририхтовало подлогу на хтору ше познєйше кладло тепшу з рибу. Ту були помишани зарна жита, ражу, ярцу, гращку, пасулї итд. У n