ОСНОВНА ШКОЛА »ЈОВАН ЈОВАНОВИЋ ЗМАЈ« ЂУРЂЕВО

ОСНОВНА ШКОЛА »ЈОВАН ЈОВАНОВИЋ ЗМАЈ« ЂУРЂЕВО

ОСНОВНА ШКОЛА »ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ« ДЮРДЬОВ

ШАЙКАШСКИ БАТАЛЬОН

З оглядом же ше нєшкайши Дюрдьов велї роки находзел у рамикох Шайкашского батальона, у тим контексту мушиме розпа-трац и його прешлосц од 1769. по 1873. рок.

По Беоґрадским мире 1739. року, з премесцаньом гранїци медзи Австрию и Турску на Саву и Дунай, престала потреба за потедишню Потиско-поморишску воєну гранїцу як подручом хторе чувало гранїцу Австриї од Туркох. Розформоване тей гранїци 1741. року спричинєло вельке нєзадовольство гранїчарох. Попри того, и у мирним чаше з часу на час Турки пре плячку упадали на австрийску територию, та ше указала потреба орґанизовац стаємну патролну службу же би ше онеможлївело таки упади. Источасно требало защициц жительство од збойнїкох и онєможлївиц шверц прейґ гранїци.

Пре шицки тоти причини почало ше орґанизовац нову гранїчарску обласц при улїве Тиси до Дунаю. Водзени вецей розправи и було даскельо предкладаня хтори населєня треба же би вошли до составу новей воєней гранїци. На концу царица Мария Терезия 1763. року принесла одлуку о формованю Шайкашского батальона до хторого такой вошли шлїдуюци места: Тител, Лок, Мошорин, Ґардиновци, Вилово и Жабель. Шедзиско батальона бул Тител, а його перши командант бул майор Арон Станисавлєвич. Зоз постояцих местох формовани три компаниї, цо не було досц же би ше окончело основни задатки, та 1769. року до составу Батальона приключени ище даскельо места: Чуруґ, Кать, Горнї и Долнї Ковиль, Сентивань (Шайкаш) и Ґосподїнци, а з формованьом нових населєньох Дюрдьова (1800.) и Надалю (1801.) состав Шайкашского батальона преширени и таки останє док є не розформовани 1872. року. Так Батальон мал у своїм составе 14 места, мал 30 шайки, а шайкаше були розпоредзени до шейсцох компанийох. Мено того Батальона походзи од слова „шайка". Так ше волал чамец хтори могол мац розлични велькосци: могол буц и векши чамец и рична ладя з двойнїсту палубу и веслами на два або три шори. Найвецей було шайки чия посада мала 30-40 шайкашох, хтори були наоружани зоз шаблями, копиями, стрилами, а познєйше и з пушками. На предку було дзело, на стредку катарка з плахтами, а на заднєй часци шатор за команданта шайки икорманьоша. Облєчиво и наоружанє шайкашох ше з часом меняло. Кед батальон формовани, вони у мире ношели реклу з кафового платна. У войни, медзитим, мали рекли з блядобелавого платна з червеним еґалисирунґом, єдним шором билих металних ґомбичкох, доламу з блядобелавого платна, мадярски панталони зоз истого материялу и истей фарби, ципели, окремий нашийнїк, мантил и клобук (калап) зоз чарного филца з месинґовим двоглавим орлом и двома двойнїстима ленґерами як украсом. Од 1766. року шайкаше достали червени мантли, а место доламох червени рекли. Уж 1768. року достали лайбики, рекли з чарного домашнього платна и блядобелави мадярски панталони украшени з червеним шуйташом. Место потедишнїх червених мантлох достали мантли русийскошивей фарби.

Од 1772. року шайкашом одредзени блядобелави рекли з червенима Галерами и газучками. Зоз тим, у ствари, и формовани конєчни способ облєканя шайкашох. Официре мали калап, панталони шити або на мадярски способ, блядобелави и украшени зоз стрибернима шуйташами, або на нємецки способ истей фарби, блядобелаву реклу з ґалєром и газучками блядочервеней фарби. З мадярскима панталонами ше ношело мадярски ципели, а з нємецкима - нємецки чижми6.

Основни задатки и длужносци були реґуловани з оркемним актом, так воланим Регуламентом, хтори принєшени 1764. року. По нїм шайкаше були обовязни по царовей дзеки окончовац воєну службу у войни и мире, на сухим и на води, старац ше о общей безпечносци на Дунаю, Тиси и Сави и чувац жительство од збойнїкох. Каждей яри шицки шайкаше ходзели на обуку до Тителу, хтора тирвала єден тидзень.

Вояци Шаикашского батальона участовали у числених войнох хтори Австрия водзела на европских боїщох. Так 1778-1779. участвовали у Войни за баварске нашлїдство, а од 1792-1815. рок, у чаше Наполеонових войнох, войовали процив Французкей. Борели ше и на Райни у Нємецкей 1795. року. Найвецей, заш лем, участвовали у посадох на турскей гранїци.

З наставаньом нових валалох Дюрдьова и Надалю на териториї Шаикашского батальона створена можлївосц за формоване пиятей компаниї Батальона.

Тераз компаниї достали шлїдуюци розпорядок:

1. компания - Чуруґ и Надаль:

2. компания - Жабель и Ґосподїнци:

3. компания - Дюрдьов и Сентивань;

4. компания - Горнї и Долнї Ковиль, Кать и Ґардиновци;

5. компания - Тител, Мошорин, Лок и Вилово.

Персонални состав бул шлїдуюци: штаб творели 1 майор, 1 священїк, 2 кадети, 1 лїкар, 4 лїкарски помоцнїки, 1 аудитор (воєни судия), 1 рахунководитель, 4 фурире (штрильци), 1 бубнар и 1 гарештант. У пейцох компанийох були: 5 капитанє, 2 ладярски поручнїки, 5 висши понтонски майстрове, 12 нареднїки, 2 водзаче, 45 капларе, 6 фурире, 15 трубаче, 90 дзешаткаре, 45 цимерманє, 750 шайкашевояци, 100 артилєрци. Вєдно у батальону було 1 ПО особи воєного составу⁷.

Шайкашски батальон як воєна институция бул подредзени Ґенералней команди у Осиєку, а од 1783. бул под команду Банатско-славонскей ґенералней команди у Петроварадинє. По револуциї 1848-1849, кед Угорска дочасно була подзелєна на седем округи - диштрикти, припадал Седмей диштриктскей команди у Земуну. Єден кратки час бул под Ґенералну команду у Загребе, а 1869. року є знова положени под команду у Петроварадинє, хторей бул подредзени аж до розформованя 1872. року.

Року 1807. принєшени Основни гранїчарски закон, хтори реґуловал права и длужносци гранїчарох. Одношеня у Гранїци були засновани на воєно-феудалней системи и постояню фамилийних задруґох. Воєна власц контроловала шицки види живота гранїчарох. Кажди гранїчар бул длужни плациц порцию на жем, окончовац рижни работи, такв. кулук, и зношиц терху воєней и кордонскей служби. Попри тих обовязкох, гранїчаре мали и право хасновац лєси и пажици, але им особна и маєтна шлєбода була досц зужена.Части були и злохаснованя з боку официрох, а окремий проблем були физични кари. Тот закон ше одношел на цали Шайкашски батальон, цо значи же його одредби применьовани и на териториї Дюрдьова.

На вкупней поверхносци хтору залапял Батальон, а то було дакус вецей як 15 000 кг, скоро трецина були рити. їх шє тримало за державну власносц, гоч општини тримали же их маю право хасновац. Понеже на тим подручу було досц розвите статкарство, богати ритски пасовиска були барз хасновити селяном и вони их часто хасновали безплатно. Тото роками спричиньовало велї зраженя з власцами, а особлїво тот проблем бул виражени после утаргованя Шайкашского батальона.

Потераз ту о шайкашох бешедоване преважно як о вояцох. Медзитим, треба визначиц же вони попри своїх обовязкох були землєдїлци и статкаре. Проблем бул як звладац части вилїви хтори грожели тому подручу и вони ше длуго борели з водовима стихиями, будуюци гаци и прекопуюци канали. Шайкаше углавним продуковали житарки, конопу, волну, воск, мед, масц, мидло и ховали статок. Тарґовина у тим чаше слабо розвита, гоч ше з тима продуктами тарґовало по околних местох.

Жительство Шайкашскей часто потрафяли нєродни роки, бурї, войни и хороти. Особлїво чежки роки були од 1813. по 1817. рок. Прето Команда Батальона на вецей заводи приношела розкази же би ше посадзело цо вецей кукурици и кромплї и так виратовало жительство од гладу. Печиц палєнку зоз житаркох було строго забранєне, а тоти цо потупйовали забрану строго карани. Попри того, апеловало ше на жительство же би цо вецей шпоровало, же би ше єдзенє не розруцовало за преслави и же би ше з Батальона вигнало лихварох. Єден з видох шпорованя бул и розказ же шайкаше маю сами шиц униформу за каждодньове хаснованє.